Liberaal Joodse Gemeente Gelderland, progressief en gastvrij.

23 april 2018 | 8 Iyyar 5778

Parasja van de week

Parasja van de week

Parasjat Tazria-Metsora  Wajikra/Leviticus 12-14 en14-16

Een kwalijke aandoening

De parasja Tazria (‘zij die zwanger wordt’) handelt over de reinigingshandelingen die de vrouw na de geboorte van haar kind moet verrichten; vervolgens gaat het hoofdstuk verder grotendeels over procedures rond de huidziekte tsaraät, vermoedelijk een vorm van melaatsheid, soms vertaald als ‘huidvraat'. Het is aan de priester om te bepalen, wanneer daarvan sprake is; in het bevestigende geval is de lijder onrein en moet hij buiten het kampement in quarantaine verblijven tot de priester concludeert, dat genezing heeft plaats gevonden. In de volgende parsje Metsora (‘melaatse’) volgen rituele reinigingsvoorschriften en voorschriften rond de aantasting van muren, gebouwen en kleden met tsaraät en tenslotte zijn er de regels voor onregelmatige vloeiingen uit de mannelijke en vrouwelijke geslachtsorganen en de bijbehorende reinigingshandelingen.   

Het lijkt erop, dat de Israëlieten een sterke intuïtie hadden voor het belang van hygiëne voor de gezondheid. Toch vatten de oude wijzen de regels omtrent tsaraät niet zozeer op als een medisch-hygiënisch chapiter. Veeleer zagen ze de huidziekte als een gevolg van laster en kwaadsprekerij.
  Als standaardvoorbeeld geldt het lot van Mirjam die melaats werd toen ze kwaad had gesproken over Mosjee (zie Rasji bij Devariem 24:8,9). De Tora verbiedt liegen en laster ook uitdrukkelijk (1), maar vindt een rijke aanvulling in de rabbijnse uitleg van lasjon hara (2) De oude wijzen hebben kwaadsprekerij – ‘de kwade tong’, lasjon hara – als een ernstig euvel opgenomen, ernstiger dan de drie ‘hoofd-overtredingen’ afgodendienst, overspel en bloedvergieten. Naast mogelijke materiele schade veroorzaakt lasjon hara schade aan de ziel. Kwaadsprekerij over een derde person ‘doodt’ drie personen, hij die kwaadspreekt, hij die het aanneemt en de besprokene (Talmoed Arachin 15b, zo ook Maimonides (3)). Intussen constateren wij vanuit onze moderne medische kennis geen rechtstreeks verband meer tussen kwaadsprekerij en huidziekten. Tsaärat is dan niet te lezen als een huidziekte, een schimmel in kleden of aantasting van muren, maar als een metafoor voor de kwalijke aandoening van het innerlijk, die kwaadspraak betekent. Nechama Leibowitz heeft het over een ‘innerlijke spirituele verstoring in de relatie tussen de lijder aan tsaraät en zijn schepper' (4).
Veel van het rabbijns gedachtegoed houdt een boodschap in die voor onze moderne tijd nog niets aan actualiteit heeft verloren. 

Roddel, achterklap, laster, smaad en kwaadspraak zijn van alle tijden. Vanaf zijn uitvinding heeft de drukpers naast de vele zegeningen ook ruim baan gegeven aan publicatie van magazines en sensatiebladen die tegemoetkomen aan de nimmer aflatende zucht naar roddelverhalen. Kwalijker is de duizendvoudige vergroting van het bereik van propaganda, strategische leugens en halve waarheden, waartoe de drukpers in staat heeft gesteld. En toen kwam het internet ons leven beheersen. Naast het ontegenzeggelijk nut heeft dit inmiddels onmisbare medium ook een exponentieel toenemende verstrooiing van lasjon harabelediging, hate speech, smaad en laster - met zich meegebracht. Individuen en instituten in dienst van schimmige belangen sturen praktisch onbeperkt en massaal verzinsels en strategische leugens de wereld in. Het is een industrie geworden (5). Een epidemie van desinformatie (alternative facts) en nepnieuws (fake news) ondermijnt het moreel, tast het weefsel van de samenleving aan en holt het maatschappelijk kapitaal aan onderling vertrouwen uit. Laten we aan die epidemie niet bijdragen. Ze klinken bijna naïef, maar spreek ze toch eens bewust uit, de laatste woorden van het dagelijks gebed: ’Mijn God, weerhoudt mijn tong van kwaad en mijn lippen van leugens’ (6)

noten

(1) Sjemot/Exodus 20:16 U zult geen vals getuigenis spreken tegen uw naaste. 
Sjemot/Exodus 23:1 ‘U mag geen vals gerucht verspreiden' 
Sjemot/Exodus 23:7 ‘Houd u ver van bedrieglijke zaken' 
Wajikra/Leviticus 19:16 ‘U mag onder uw volksgenoten niet met lasterpraat rondgaan'
(2) Dit is als leerstuk van 
Sjmirat Halasjon tot in de meest subtiele details uitgewerkt door Rabbi Israel Meir HaCohen Kagan,  bijgenaamd de  Chafetz Chaim (eind 19 e eeuw)
(3) Moses Maimonides, The Guide of The Perplexed , p. 370 
(4)  Aldus het commentaar van Nechama Leibowitz op de parasja Tazria, Studies in Vayikra/Leviticus, WZO, p. 115 ev
(5) Zie bijv. de ‘trollenfabrieken’ in Rusland. Actueel: gister en vandaag 10/11 april heeft een en ander geleid tot het verhoor voor de Amerikaanse senaat van Mark Zuckerberg, CEO van Facebook, dat o.a. gelegenheid bood om via duizenden nep-accounts fake news te verspreiden om de Amerikaanse verkiezingen te beïnvloeden.
(6) zie bv LJG sidoer ‘Tov lehodot’, p.90

 

 

 

 

Nieuws

Op 29 april vindt in Deventer het dubbelprogramma Open Joodse Huizen - Huizen van Verzet plaats Lees meer >>
Op vrijdagavond 30 maart begint Pesach met de rituele maaltijd, de seider, waarin het overijlde begin van de uittocht uit Egypte wordt herdacht. Een belangrijke episode in de seidermaaltijd is het expliciet noemen van de symbolische ingrediënten: het pesachoffer, de matsa en het maror kruid. In de Hagadasjel Pedsach (de gids tijdens de seider) staat (onder 11 in de Hagada van het Nederlands Verbond voor Progressief Jodendom) ‘Rabban Gamliël zei altijd: “Wie op Pesach niet de volgende drie zaken noemt heeft niet aan zijn verplichting voldaan, namelijk het pesachoffer, de matsa en de maror”’. Een enkele aantekening bij deze drie zaken. Lees meer >>
Op 22 april 2018 geeft het Jiddisj Projectkoor Lechayim een concert in Deventer. Lees meer >>
Boekhandel Jansen en De Feijter organiseert op  Lees meer >>

april

  • <  
  •   >
z m d w d v z
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
 
 
 
 
 

tree1

tree2