Liberaal Joodse Gemeente Gelderland, progressief en gastvrij.

16 september 2019 | 16 Elul 5779

Over Joodse traditie(s), cultuur, religie en identiteit

magen David

Over Joodse traditie(s), cultuur, religie en identiteit

Over Joodse traditie(s), cultuur, religie en identiteit 

Zoals Prof. Ido Abram z.l. in zijn artikel “Raadsel van de Joodse Identiteit” (over de 5 schijven van de Joodse identiteit) schreef wordt de Joodse identiteit enerzijds toebedacht door niet-Joden (de externe factor, helaas ook soms met een rabiaat antisemitische teneur) en anderzijds die de Joodse mens zichzelf toebedenkt (de interne factor, het zelfbeeld) vanuit zijn eigen denominatie (Orthodox, Liberaal/Reform, etc.). Maar dit geldt mutatis mutandis voor ieder volk. Ik wil me hier evenwel beperken tot het zelfbeeld dat voor iedere Jood anders gekleurd zal zijn. Die is niet eenduidig dus inderdaad is m.i. het begrip “raadsel” dan ook goed gekozen. Die identiteit bestrijkt een zeer breed spectrum en is o.a. afhankelijk van ieders persoonlijke achtergrond. Zeker na de Sjoa.

Hoe kan je dan die identiteit misschien definiëren?

Ik denk dat iemand die b.v. het ” benjsen” (het zingen van Joodse liedjes) na de Sjabbat maaltijd, van kinds af aan heeft meegemaakt daarbij een ander gevoel zal hebben dan degene die (op latere leeftijd) is uitgekomen en Joods is geworden. Het is afhankelijk hoe je verleden zich heeft ontwikkeld. Daar begint het al mee. Zo zijn er vele oeroude Joodse tradities waar al of niet je “genen” mee zijn doordrenkt. Je voelt je meteen “thuis” of je wilt het je aanleren. Maar hoe leer je dat aan als je uitkomt? Leer je dat gevoel ook op de gioer cursussen (de Joodse Basis Kennis – JBK- ) die vooraf moet gaan aan het Joods worden? En als dat dan al zo is, voel je je dan ook plotsklaps thuis? Het is een proces dat organisch tot stand moet komen en geen mimicri moet zijn. Het hangt ook af van welke motivatie je hebt om Joods te worden. Wat was die motivatie? Een innerlijke drang of/en een  -  religieuze - overtuiging? Of zijn er (ook) andere factoren, zoals een gemengd huwelijk, waar je levensgezel(lin) al Joods is? Deze vragen alleen al kunnen een breed spectrum aan antwoorden geven die per persoon zullen verschillen.

Niet-Joden hebben (door b.v. Max Tailleur) beslist al meegekregen dat Joden graag Sam en Moos moppen vertellen waarbij veelal slimme clous de witz bepalen. Het fenomeen van moppen vertellen is echter niet uniek Joods. Ook de niet-Jood, kan dat ook naar gelang van zijn gevoel voor humor. Al zullen het er niet veel zijn, er zullen echter ook Joden zijn die totaal geen gevoel voor humor hebben. Maar wellicht weet de niet-Jood weer niet dat de achtergrond van (Joodse) moppen iets te maken heeft met het weglachen om een traan van het Joodse bestaan door de eeuwen heen.

Het worden van Jood, of het al Jood zijn is, als het goed is, een onderdompeling in het Mikwe. Het voelt warm als het water dat op je huid glanst.

Eén element zal m.i. zeker een overwegende rol spelen, n.l. dat je je vereenzelvigt met het Joodse gedachtengoed en haar religieuze uitgangspunten.

Bij mij persoonlijk geldt het Tikkun Olam (kortweg “het herstel of voltooiing van de Schepping”) als De zingeving van het leven in de Olam Hazeh (het Aardse leven op aarde). Beter worden dan je bent. Wereld en leven zien als een te voltooien schepping. Partner proberen te zijn van de Eeuwige. Dag in dag uit. Niet praten maar doen! Daarbij zal ik hoe dan ook iedere stigmatiserende anti-Joodse of algemeen denigrerende en discriminerende uitingsvorm fel afwijzen. All men are equal. Gelijkwaardig. Maar als je dan de soms pijnlijke discriminaties tussen Joodse groeperingen onderling en van “vreemden” in Israel ziet, dan vereenzelvig ik me daar absoluut niet mee en dan vraag ik me vertwijfeld af hoe zich dit verhoudt met de betekenis van het Pesach verhaal wat over vrijheid gaat. Ook vereenzelvig ik me persoonlijk tegenwoordig vaak niet met de huidige politiek van de staat Israël. Jodendom en het gedachtengoed daarvan en de Israëlische politiek liggen vaak in een spagaat. Tegelijkertijd is volgens mij de Jood van nu een andere veel meer zelfbewustere Jood dan de Jood van voor de oorlog en mept hij nu echt terug als hij wordt aangevallen en verhoudt de droom van het zionisme indertijd zich niet altijd met de werkelijkheid.

Wat blijft er dan over van die illusie? Volgens mij is dat onze trots op zelfbeschikking, eigenheid en onafhankelijkheid. 

Kortom, het is een instelling van hoe je wil leven, voelen en denken. Daarbij is het lernen van de betekenissen van de verhalen in de Tora als het ware ook een Mikwe bad waar de wijsheden als het warme water ervan je lichaam en ziel omhullen bij de onderdompeling. Als vanzelf, als je de dorst naar weten dan geestelijk/spiritueel daar mee lest, krijg je een identiteit die ik mijn Joodse identiteit noem. 

Elco Aronstein

Nieuws

Parasjat Sjoftiem Devariem/Deuteronomium 16:18 - 21:9 Schuldig landschap In deze parasja komen belangrijke instellingen voor de ordening van de maatschappij van de Israëlieten aan de orde: het aanstellen van rechters en beambten en onpartijdige rechtspraak, beroepsmogelijkheid en nog vele andere zaken (1). We lichten er de laatste verzen (21:1-9) uit om verder te beschouwen. Lees meer >>
De nieuwe 'Joods Nu' is uit met als thema Wie vindt een plek in onze kille?. Hierbij een uitgebreide versie van de bijdrage van ons lid Elco Aronstein over Over Joodse traditie(s), cultuur, religie en identiteit. Lees meer >>

juli

  • <  
  •   >
z m d w d v z
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31